شمس الدين محمد تبادكانى طوسى

27

تسنيم المقربين ( شرح منازل السائرين خواجه عبدالله انصارى ) ( فارسى )

وى از نامداران حنبليان است و شرح خود بر منازل السائرين را به نام مدارج السالكين بين منازل إياك نعبد و إياك نستعين بر پايهء شرح عفيف الدين تلمسانى نگاشته است . وى در حقيقت قصد شرح و تفسير منازل را نداشته بلكه نظر به معتقدات حنبلى خود و تعارض صريح منازل با آن ، به تطبيق آراى شيخ الاسلام با عقايد خويش و احيانا به تحريف آنها پرداخته است « 1 » و در بسيارى از موارد به شيخ تاخته و سخنانش را دستمايهء زنديقان و ملحدان دانسته . اين شرح بارها در مصر و لبنان و سوريه به چاپ رسيده است . اين شرح به نوبهء خود در غرب جهان اسلام مورد توجه بوده است ؛ چنان كه ابو طاهر محمد بن احمد القيسى ( يا الفيشى ) ( م 747 ) بر اين شرح تعليقه نگاشت و شيخ مصلح الدين معروف به ابن نور الدين ( م 981 ) آن را به تركى برگرداند و عايشه دختر يوسف دمشقى آن را تلخيص كرده و الاشارات الخفية فى المنازل العلية ناميد « 2 » . 9 . علامه شيخ محمود بن شيخ حسن بن محمد شافعى فركاوى قادرى ( قرن 8 ) . از ترجمهء احوال وى اطلاع دقيقى بدست نيامد جز آنكه از لابلاى همان شرح وى بر منازل آنچه روشن مىشود اين است كه حوالى سال 725 هجرى در عراق عرب به دنيا آمد و بعدها به دمشق هجرت كرد ؛ و از نكات جالب زندگانى وى اينكه در دمشق به تعليم اطفال يتيم اشتغال داشته است . وى در تصوّف از مريدان عبد القادر گيلانى است و از دست حيدر فارسى لباس فتوت پوشيده است . « 3 » وى شرحش را بر اساس شرح عبد المعطى اسكندرى نگاشته و در حقيقت تلخيص از آن شرح است . تنها نسخهء شناخته شده از اين شرح در استانبول ( لاليلى 1427 ) موجود است كه س ، لوجيه دى بوركى الدومنكى به سال 1953 آن را در مطبعة المعهد الفرنسى در قاهره به چاپ رسانده است . يك نسخه از اين چاپ به انضمام شرح عبد المعطى به شمارهء 51 / 17 در كتابخانهء مجلس

--> ( 1 ) . شرح منازل ، كاشانى ، مقدمه ، ص 33 . ( 2 ) . كشف الظنون : 2 / 1828 . ( 3 ) . مقدمهء شرح فركاوى .